Ένα θετικό HPV test δεν δείχνει πότε κολλήσατε τον ιό. Ο HPV μπορεί να παραμείνει ανενεργός στον οργανισμό για χρόνια, ακόμη και για δεκαετίες, και να ανιχνευθεί για πρώτη φορά πολύ αργότερα, μέσα σε μια σχέση πολλών ετών. Γι' αυτό ένα θετικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί ένδειξη πρόσφατης μόλυνσης ούτε απόδειξη απιστίας.

«Είμαι 38 ετών και έχω τον ίδιο σύντροφο πάνω από επτά χρόνια. Κάνω τεστ Παπ κάθε χρόνο και ήταν πάντα καθαρά. Φέτος έκανα για πρώτη φορά HPV DNA test και βγήκε θετικό σε στέλεχος υψηλού κινδύνου, με φυσιολογικό Παπ. Δεν ξέρω τι να σκεφτώ. Πώς γίνεται να κόλλησα τώρα;»

Η απάντησή μου

Καταλαβαίνω απόλυτα την ανησυχία σας. Ξέρω επίσης ότι πίσω από αυτή την ερώτηση κρύβεται συχνά μια δεύτερη, που οι γυναίκες διστάζουν να κάνουν. Ας την απαντήσω πρώτη: το θετικό HPV test δεν χρονολογεί τη μόλυνση. Δεν υπάρχει εξέταση που να δείχνει πότε ήρθε κάποιος σε επαφή με τον ιό. Επομένως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βγει συμπέρασμα για τη σχέση σας.

Ο HPV είναι από τους πιο διαδεδομένους ιούς. Η πλειονότητα των σεξουαλικά ενεργών ανθρώπων θα έρθει σε επαφή μαζί του κάποια στιγμή στη ζωή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις το ανοσοποιητικό σύστημα τον καταστέλλει μέσα σε ένα με δύο χρόνια και δεν δίνει ποτέ σύμπτωμα. Το ότι καταστέλλεται όμως δεν σημαίνει πάντα ότι εξαφανίζεται. Μπορεί να παραμείνει σε λανθάνουσα μορφή και να επανενεργοποιηθεί αργότερα, συνήθως σε περιόδους που το ανοσοποιητικό είναι επιβαρυμένο, όπως στο έντονο στρες, σε μια βαριά λοίμωξη, σε μια θεραπεία ή στα χρόνια της περιεμμηνόπαυσης.

Στο ιατρείο βλέπω τακτικά γυναίκες με σταθερή σχέση δεκαετιών που βγαίνουν θετικές για πρώτη φορά. Στη μεγάλη πλειονότητα αυτών των περιπτώσεων πρόκειται για παλιά επαφή με τον ιό που ανιχνεύεται τώρα, είτε επειδή τώρα έγινε για πρώτη φορά το τεστ είτε επειδή ο ιός επανενεργοποιήθηκε.

Μπορεί ο HPV να παραμείνει «κρυμμένος» για χρόνια;

Ναι. Ο ιός μπορεί να παραμείνει σε λανθάνουσα κατάσταση, σε επίπεδα που δεν ανιχνεύονται από τα τεστ, και να επανεμφανιστεί αργότερα. Αυτός είναι και ο λόγος που ένα αρνητικό HPV test πριν από πέντε χρόνια δεν αποκλείει ότι ο ιός υπήρχε ήδη στον οργανισμό.

Πρέπει να εξεταστεί ο σύντροφός μου;

Δεν υπάρχει σήμερα εγκεκριμένο τεστ ρουτίνας για τον HPV στους άνδρες, αντίστοιχο του τεστ Παπ. Στους άνδρες ο ιός σπάνια δίνει συμπτώματα και συνήθως υποχωρεί μόνος του. Ο έλεγχος έχει νόημα όταν υπάρχουν ορατές βλάβες, όπως κονδυλώματα. Σε αυτή την περίπτωση ο σύντροφος πρέπει να δει δερματολόγο ή ουρολόγο. Διαφορετικά, ένας «προληπτικός έλεγχος» δεν προσφέρει κάτι ουσιαστικό.

Μπορούμε να συνεχίσουμε τις σεξουαλικές επαφές;

Ναι, μπορείτε να συνεχίσετε κανονικά τη σεξουαλική σας ζωή. Σε μια μακροχρόνια σχέση, οι δύο σύντροφοι έχουν κατά πάσα πιθανότητα ήδη εκτεθεί στον ίδιο τύπο του ιού. Το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο μετάδοσης αλλά δεν τον εξαλείφει, γιατί ο ιός μπορεί να βρίσκεται και σε περιοχές που δεν καλύπτονται.

Τι κάνουμε από εδώ και πέρα;

Η σημασία του θετικού HPV δεν κρίνεται από μόνη της, αλλά σε συνδυασμό με το τεστ Παπ και τον τύπο του ιού. Πρακτικά:

1. Ταυτοποίηση του στελέχους. Το HPV DNA test δείχνει αν πρόκειται για τύπο υψηλού κινδύνου (16, 18 και άλλους) ή χαμηλού.
2. Συσχέτιση με το τεστ Παπ. Θετικό HPV με φυσιολογικό Παπ σημαίνει παρουσία του ιού χωρίς κυτταρική αλλοίωση, που είναι και η συνηθέστερη εικόνα.
3. Κολποσκόπηση, όταν ιατρικά ενδείκνυται. Συστήνεται κυρίως σε στελέχη υψηλού κινδύνου ή σε παθολογικό Παπ, ώστε να ελεγχθεί ο τράχηλος λεπτομερώς.
4. Τακτική παρακολούθηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιός υποχωρεί μόνος του. Η επανεκτίμηση σε 6 έως 12 μήνες, ανάλογα με τα ευρήματα, είναι αυτό που κρατά την κατάσταση υπό έλεγχο.

Αν θέλετε να δείτε αναλυτικά τι σημαίνει το αποτέλεσμά σας, το έχω εξηγήσει βήμα προς βήμα στο άρθρο HPV στο τεστ Παπ: τι σημαίνει και ποια είναι τα επόμενα βήματα.

Πότε χρειάζεται να δείτε γυναικολόγο

Κλείστε ραντεβού όταν το HPV test ανιχνεύσει στέλεχος υψηλού κινδύνου, όταν το τεστ Παπ δείξει ASCUS ή βαρύτερη αλλοίωση, όταν εμφανιστεί αιμορραγία μετά την επαφή, ή όταν παρατηρήσετε ορατές βλάβες. Και, απλούστερα, όταν το αποτέλεσμα σας έχει αφήσει με ερωτήματα που κανείς δεν σας εξήγησε.

Δεν χρειάζεται κάθε λοίμωξη από HPV θεραπεία. Αλλά όταν χρειάζεται παρακολούθηση, η σωστή απόφαση και ο σωστός χρόνος μετράνε.